نویسنده : مهدی نوری
تاریخ : شنبه ٢٧ آذر ۱۳۸٩
نظرات

تورم یارانه های نقدی همزمان با آغاز اصلاح قیمت حاملهای انرژی در طرح هدفمندسازی یارانه ها که پیش بینی می شود در آینده نزدیک اجرایی شود، امکان برداشت مردم از حساب یارانه ها فراهم می گردد که با این حساب برآورد می شود در یک روز بیش از پنج هزار میلیارد تومان یارانه نقدی وارد چرخه نقدینگی کشور شود.

ورود یکباره این میزان نقدینگی به کشور، یک نگرانی عمده را با خود به همراه دارد و آن تورم واقعی و انتظاری حاصل از این میزان نقدینگی است که می تواند طرح به این بزرگی را تحت الشعاع خود قرار داده و محسنات قانون هدفمندسازی یارانه ها را زیر سوال ببرد.

قبل از پرداختن به این مسئله که برای کنترل و مهار آثار تورمی این میزان نقدینگی چه راههایی وجود دارد، باید به یک شبهه در این زمینه پاسخ داد و آن اینکه، برخی معتقدند اجرای قانون هدفمندسازی یارانه ها نقدینگی جدید ایجاد نمی کند زیرا پولی که در میان مردم توزیع می شود پول جدیدی نیست و همان پولی است که از مردم جمع آوری شده و بین آنها مجدداً بازتوزیع می شود.

در واقع پولی که در قالب یارانه ها به حساب مردم واریز می شود، دوباره با افزایش قیمت حاملهای انرژی جمع آوری می شود. برای پاسخ به این شبهه باید گفت؛ اولاً هنوز قیمتی افزایش پیدا نکرده ولی مبلغ پنج هزار میلیارد تومان توزیع شده است، دوم اینکه پول یارانه ها در یک لحظه توزیع می شود، ولی جمع آوری پول حاصل از افزایش قیمتها از مردم امری زمان بر است. با این حساب اگر سرعت گردش پول را در نظر بگیریم ورود یک باره حجم زیادی از نقدینگی، حتماً بار تورمی به همراه دارد.


نکته دقیقی که در مورد مسئله نقدینگی حاصل از یارانه ها وجود دارد این است که بخش قابل توجهی از این پولها در اختیار کسانی قرار می گیرد که تقاضای آنها برای کالا و خدمات اشباع نشده است، به این معنی که تقاضای انواع کالاها و خدمات در کشور افزایش خواهد یافت و از آنجایی که امکان افزایش عرضه از طریق تولید داخل در کوتاه مدت وجود ندارد و افزایش واردات هم محدودیتهایی دارد، به ناچار قیمتها افزایش خواهد یافت. بنابراین یکی از راههای مهم کنترل تورم این است که مردم تقاضاهای خود را کنترل کنند و به زبان ساده تر در کوتاه مدت یعنی فاصله چند ماهه، این پول ها را وارد بازار نکنند و قصد خرید کالا نکنند.

این مسئله همان توصیه ای است که رئیس جمهور در گفت و گوی اخیر تلویزیونی خود به مردم داشته است و خواستار پس انداز کردن یارانه ها شد. البته دولت باید در کنار این توصیه، سیاستی را در پیش بگیرد که مردم تمایلی به خرج کردن این یارانه ها نداشته باشند و یکی از این سیاستها این است که دولت به یارانه های نقدی در حساب مردم سود پرداخت کند که به عقیده کارشناسان نرخ این سود حداقل باید با نرخ سود اوراق مشارکت برابری کند. اعلام سیاست های کنترل نقدینگی و اوراق مشارکت بانک مرکزی در بسته سیاستی- نظارتی از دیگر مواردی است که باید مورد توجه مسئولان قرار گیرد.

البته دولت در کنار فرهنگ سازی در مسئله پس انداز مردم، باید سیاست انقباضی در پیش بگیرد تا به تورم حاصل از هدفمندی یارانه ها دامن نزند. نکته دیگر اینکه باید بتوان نقدینگی سرگردان در جامعه را به سمت تولید هدایت کرد و در این شرایط دولت باید بتواند سرمایه گذاری و تولید را برای عرضه بیشتر کالاها و جلوگیری از قیمتها، افزایش دهد که بهترین پیشنهاد در این خصوص، پرداخت یارانه به تولیدکنندگان، مازاد بر یارانه انرژی است.

نکته مهم اینکه، سوق دادن یارانه ها به سمت تولید موجب افزایش ظرفیت تولید و بکارگیری ظرفیتهای خالی مانده در صنعت و کشاورزی کشور شده و عرضه را افزایش می دهد، در این صورت هر میزان که به نقدینگی کشور افزوده شود، چون این نقدینگی تقاضای جدید ایجاد نمی کند بلکه جانب عرضه را تقویت می کند، بنابراین نه تنها نباید از تورمی بودن آن ترسید، بلکه این نقدینگی، خاصیت ضد تورمی هم به همراه دارد.