نویسنده : مهدی نوری
تاریخ : یکشنبه ۱ فروردین ۱۳۸٩
نظرات
 
مبحث حجامت و طب سنتی و درمان های طبیعی مقوله ای است بسیار پیچیده و گسترده که اظهار نظر پیرامون آن نیاز به احاطه علمی و آشنایی با منابع و کتب پزشکی قدیم و حتی منابع و علوم پزشکی جدید دارد. آنچه در پی می خوانید گزیده مطلبی است از دکتر محمد عزیزخانی عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات حجامت ایران که حاوی نکاتی چند پیرامون حجامت و شیوه های درمان طبیعی و پاسخ به برخی شبهات است.
درباره حجامت
اگر حجامت بد یا خرافات است، چرا صاحبنظران که بالطبع افراد کارشناس و باتجربه و تحصیل کرده و دارای نفوذ تصمیم گیری در لایه های مختلف علمی و اجرایی و حکومتی کشور هستند، آن را پذیرفته اند؟ و آیا مردم ما این قدر کم معرفت و ساده لوح هستند که روشی را با مقبولیت مضاعف بپذیرند، در حالی که آن روش، غیرعلمی خرافات و اغراق آمیز باشد. گزارش رسمی وزارت بهداشت حاکی است که طی ۲ سال گذشته حدود یک میلیون مورد حجامت در کشور صورت گرفته است و گزارش غیررسمی متولیان امر حجامت در کشور حاکی از حدود ۴ میلیون مورد حجامت در کشور طی ۲ سال گذشته دارد.

آیا یک یا چهار میلیون نفر همگی خرافاتی،  جاهل،  اهل اغراق و پیرزن و پیرمردانی بوده اند که از سر بیسوادی و جهالت و ترس از پزشکی جدید و گرانی داروهای گیاهی و علاقه به تجویز گیاهی مادربزرگشان روبه حجامت و داروهای گیاهی آورده اند؟!

طی یک تحقیق علمی مستند در یکی از شهرهای کشور ۷۳ درصد مراجعین به مطب حجامت، دارای تحصیلات لیسانس و بالاتر از لیسانس بوده اند. در یکی دیگر از کلینیک  های حجامت و طب سنتی، در مجموع حدود سیصد و بیست نفر با مدرک دکترا و بالاتر و استاد دانشگاه دارای پرونده بوده و از حجامت استقبال کرده اند. هم اکنون حدود ۱۱۰۰ پزشک به طور رسمی در سراسر کشور مبادرت به حجامت می کنند و بسیاری از آنان مجوز رسمی از وزارت بهداشت دارند و مطب هایی را سراغ داریم که میانگین مراجعه روزانه آنان جهت حجامت حدود یکصد نفر است و باز مطب هایی سراغ داریم که آمار حجامت آنان بالغ بر ۲۰۰ هزار مورد می رسد! این حجم استقبال مردم اتفاقی و برحسب خرافات و اوهام مردم است یا واقعیاتی تکان دهنده پیرامون اثرگذاری غیرقابل انکار حجامت و طب طبیعی وجود دارد که عموم مردم، آرام آرام باور کرده و می کنند؟اما گروهی از پزشکان و روزنامه نگاران نپذیرفته و پیاپی سعی در تخریب چهره طب سنتی و حجامت کرده و با طرح انواع مسأله ها، بدون هیچ پشتوانه تحقیقاتی و علمی و تجربی، حجامت را ضایع و منادیان طب سنتی و حجامت را مشتی خرافاتی و سطحی نگر می پندارند.

حجامت با اهدای خون یکسان نیست
طبق تحقیقات علمی در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، خون حجامت با خون عادی وریدی تفاوت بیوشیمیایی معناداری داشته است، بر بالین بیماران نیز(طبق پرسشنامه های تحقیقاتی و مشاهدات مکرر پزشکان مؤسسه تحقیقات حجامت ایران) به طور واضح اثرگذاری درمانی حجامت با اهدای خون متفاوت است. این امر اثبات شده است که بیماران و حتی افراد عادی، احساس رضایت بیشتری از حجامت دارند تا اهدای خون.

حقیقت انکارناپذیر این است که حجامت     
دارای اثری است که با اهدای خون از ورید کاملاً  متفاوت بوده و اصلاً  دو مقوله جدا و غیرقابل مقایسه هستند که هر کدام دارای خواص ویژه خود بوده و جایگاه هر کدام باید شناخته شود.
دلایل متعددی برای «قابل اعتماد بودن» حجامت داریم. اول این که در سراسر ایران و با این آمار میلیونی حجامت طی ۱۷ سال قبل حتی یک مورد گزارش رسمی و مستند و با مدرک مبنی بر آسیب دیدن یا دچار عفونت شدن یا عارضه جدی از حجامت ثبت نشده است. دوم این که پشتوانه علمی دانشمندان طب ایرانی و طب اسلامی که حجامت و فواید و مکانیسم آن را تشریح کرده اند و دیگر این که پشتوانه روایات و احادیث معتبر پیرامون فواید و اندیکاسیون های تجویز حجامت که بالغ بر هفتصد حدیث است و از کلام معصومین صادر شده است. چهارم این که تحقیقات گسترده در کشورهای توسعه یافته نظیر آمریکا و کانادا و آلمان بر روی حجامت و انتشار کتاب ها و مقالات پیرامون آن نظیر کتاب «حجامت، درمان آزموده شده» تألیف پروفسور یوهان آبله از کشور آلمان و کتاب «حجامت» تألیف پروفسور «لی» از کشور آمریکا و کتاب «دواءالعجیب» تألیف پزشکان اروپایی و آمریکایی که در کشور مصر چاپ شده است.
جالب است بدانیم طبق آمار رسمی مؤسسه تحقیقات حجامت ایران حدود یکصد و پنجاه و هفت بیماری پاسخ های درمان نسبی تا کامل (به حجامت) نشان داده است و حتی طبق آمار دیگری از همین مؤسسه تا دویست بیماری به عنوان گزارش موردی ثبت شده، وجود دارد که به وسیله حجامت کنترل یا درمان کامل شده است. فهرست برخی از این بیماری ها بدین شرح است: سردردهای میگرنی، یرقان فیزیولوژیک نوزادان، آکنه بلوغ، بی نظمی ها و ناراحتی قاعدگی بانوان، کیست تخمدان، کلسترول و تری گلیسیرید بالای خون، اسپاسم های عضلانی ، دردهای سیاتیکی ، آرتروز کیست پیلونیدال، یبوست های مزمن، هموروئید، الیگوسپرمی، آنژین صدری، آریتمی های قلبی، کم خونی، افسردگی، اختلالات خواب، سرماخوردگی های مکرر، انواع آلرژی و کهیر، آسم آلرژی، درماتیت و ریزش مو.
بد نیست در اینجا اشاره ای کنیم به فرضیات علمی پیرامون مکانیسم اثر حجامت که مبتنی بر مشاهدات بالینی و ثبت شده در پرونده بیماران (حدود یکصد هزار پرونده) و در موارد زیادی تستهای پاراکلینیکی انجام شده و مطالعات انجام گرفته توسط پزشکان و متخصصان داخل و خارج کشور است:
۱- تنظیم و تقویت فاکتورهای سیستم ایمنی؛
۲- تنظیم پارامترهای بیوشیمیایی خون؛
۳- بهبودی اکسیژناسیون بافتی؛
۴- افزایش گردش لنف در مجاری لنفی؛
۵- افزایش ترشح سروتونین در مغز و بهبود چرخه بازسازی استیل کولین در اعصاب مرکزی مغز؛
۶- افزایش جذب مواد در دستگاه گوارش؛
۷- تنظیم کارکرد دستگاه اعصاب خودکار (سمپاتیک و پاراسمپاتیک)؛
۸- افزایش توان سم زدایی بدن؛
۹- کاهش ویسکوزیته خون و تنظیم انعقاد خون؛
۱۰- کاهش و کنترل فرآیندهای التهابی در بدن؛
البته این فرضیات فعلاً در دست مطالعه است و در برخی موارد پایه های تحقیقاتی آن روشن شده است و در برخی موارد صرفاً با مشاهده اثرات بالینی حجامت روی بیماران و بررسی منابع طب کهن و طب اسلامی، شکل گرفته است.
ما برای انجام امور تحقیقاتی پیرامون حجامت بارها و بارها با تمام دانشگاه های علوم پزشکی کشور، معاونت های پژوهشی وزارت بهداشت، بیمارستانها، استادان، گروه های تحقیقاتی، انجمن های تخصصی پزشکی، سازمان های بیمه، مؤسسات خصوصی و انتفاعی و غیرانتفاعی و خلاصه هر فرد یا گروهی که به نحوی با تحقیقات پزشکی در کشور مرتبط بوده است مکاتبه و نشست داشته ایم و اهداف و ایده ها و فرضیات روشن خود را با برهان واضح و شاهد مثالهای بیشماری که در پرونده های بیماران ما ثبت شده است، طرح کرده ایم اما حتی یک بار پاسخ مثبت و امیدوارکننده ای از سوی این عزیزان دریافت نداشتیم. خوب چطور انتظار دارید امر تحقیقات روی حجامت و طب سنتی پیشرفت کند؟

اگر تنها ده درصد از ادعاهای متولیان و مجریان حجامت در کشور صحیح باشد و به وسیله تحقیقات متقن سیستماتیک به اثبات برسد، یقیناً ما شاهد یک تحول چشمگیر در بخش های پزشکی کشور خواهیم بود و به طور مثال در بخش ایکترفیزیولوژیک نوزادان (زردی نوزادی) ما ثابت کرده ایم به وسیله حجامت به سرعت حیرت انگیزی زردی (بیلی روبین) نوزاد روبه کاهش می گذارد و بدین ترتیب هزینه های بستری در بیمارستان و احیاناً تعویض خون و... بسیار کاهش می یابد. در یک بررسی آماری نشان دادیم که طی یک سال ، حدود یک میلیارد تومان در بودجه بهداشتی- درمانی کشور صرفه جویی می شود اگر فقط یک روش درمانی حجامت روی زردی نوزادان پیاده شود. در زمینه سایر بیماریها مثل میگرن، بیماریهای پوستی، سینوزیت و آلرژی و غیره نیز می توان چنین دستاوردهایی را ثابت کرد .

آری ما نیز مدعی هستیم باید همه چیز روی حساب و تحقیقات پشتوانه دار و علمی اثبات شود اما چرا در طی هفده سال تشکیل و حیات مؤسسه تحقیقات حجامت ایران حتی یک نهاد رسمی و غیررسمی دست یاری این مؤسسه جهت احیای سنت حجامت و علمی کردن حجامت و تحقیقاتی کردن پروژه های طب اسلامی و فرضیات اصولی طب ایرانی را نگرفت؟!
ما از تمامی مخالفان حجامت درخواست می کنیم تا به جای مخالفت متعصبانه، اندکی پیرامون مبانی علمی حجامت و کتاب های مرجع طب سنتی به مطالعه بپردازند و از نزدیک در مطب های حجامت و مراکز مؤسسه تحقیقات حجامت ایران حضور یابند و با بیماران درمان شده به وسیله حجامت به گفت وگو بنشینند و آن وقت واقعی بودن یا تلقینی بودن اثرات حجامت را ارزیابی کنند.
ما خود بزرگترین مخالف حجامت غیربهداشتی و حجامت با وسایل غیراستریل هستیم، ما خود مخالف انجام حجامت توسط افراد غیرپزشک هستیم، ما خود مدعی و طرفدار سرسخت انجام کار تحقیقاتی و علمی پیرامون مکانیسم اثر حجامت و فواید و مضار احتمالی حجامت هستیم.

در آخر به آمار زیر توجه کنید: (آمار استخراج شده از یک مطب حجامت در کشور و توجه کنید که یک هزار و صد نفر پزشک در سراسر کشور مشغول به انجام تحقیق روی حجامت هستند و هر کدام آمارهایی کم و بیش مشابه می توانند ارائه کنند).
* کل مراجعین به مطب طی ۵ سال: ۲۲ هزار نفر (۲۲ هزار پرونده ثبت شده).
* کل تعداد حجامت صورت گرفته در مطب: ۷۳ هزار مورد.
* رضایت درمانی بیماران از حجامت: ۷۵-۷۰ درصد.
* طیف سنی مراجعین به مطب جهت حجامت: نوزاد یک روزه تا پیرمرد ۹۲ ساله .
* تنوع بیماریهای درمان شده توسط حجامت:  ۶۴ بیماری.
*تعداد بیماری که از جراحی و بستری بیمارستان نجات یافته اند (به کمک حجامت و طب سنتی): ۱۱۷ نفر.
*تعداد بیماری که نیاز به داروهای شیمیایی آنان کاهش یافته: ۱۰۲۲۱ نفر (حدود ۴۶ درصد).
* میانگین کاهش نرخ درمان و هزینه دارو برای هر مریض: ۲۰ درصد.
فهرست برخی بیماریهای درمان شده یا کنترل شده: فشار خون، کلسترول بالا، دیابت، آکنه و جوش صورت، آلرژی، یرقان نوزادان، کوتاهی قد، افسردگی، اختلال خواب، هموروئید، کیست پیلونیدال، کیست تخمدان، ناراحتی قاعدگی، نازایی و ناباروری، سردردهای میگرنی، ریزش مو، بیماریهای کرونر قلب، آرتریت روماتوئید، آرتروز، دیسک کمر، دردهای سیاتیکی، شب ادراری، کم شنوایی، اختلال اضطرابی، ناتوانی جنسی، بیماریهای پروستات، سنگ کلیه.

در آخر کلام می گوییم نداشتن و نشناختن نمی تواند دلیل انکار باشد. بیایید طب سنتی و طب اسلامی و حجامت را باور کنیم، تحقیق و آزمایش کنیم و بدون مدرک و سند، پدیده های نو را باطل و مردود اعلام نکنیم و سر انجام اینکه ، پشتوانه و تأکیدات دینی حجامت را چه می کنید؟ زیرا احادیث و روایات فراوانی از پیامبر(ص) و ائمه معصومین(ع)نقل شده است که بر امر حجامت صحه گذاشته اند.

ایامی که برای گرفتن حجامت توصیه شده اند:

١٧ الی ٢٩ ماه های قمری میباشد، که افضل آن روزهای ١٧، ١٩ و ٢١ میباشد. جهت در مان بیماری میبایست ٣ ماه متوالی و هر ماه در یک تاریخ ثابت حجامت گرفته شود. ( برای مثال ١٧ ربیع الاول، ١٧ ربیع الثلانی و ١٧ جمادی الاول)

رزیم غذایی:

یک هفته مانده به حجامت ٢ تا ٣ وعدۀ غذایی آش ساده و بدون حبوبات (ماش و نخود) خورده شود. دو روز مانده به حجامت تخم مرغ، ماست، دوغ، سیر و پیاز خورده نشود.

حجامت یعنی چه ؟     مکانیسم علمی حجامت

منبع: معاونت تحقیقات طب سنتی استان آ-غ


برچسب‌ها: پزشکی