نویسنده : مهدی نوری
تاریخ : پنجشنبه ۱۸ شهریور ۱۳۸٩
نظرات

نگاهی به تصویر زن در سینما و تلویزیون غرب

رضا فرخى       

رسانه های غربی همیشه یکی از ابزارهای نظریه پردازان و سیاستگذاران غرب بوده و هماهنگی بسیار زیادی بین سیاست های استعماری غرب و این رسانه ها و در رأس آنها سینمای غربی و به ویژه هالیوود است. به گونه ای که رسانه ها برای عملی شدن سیاست ها و نظریه ها جوسازی کرده و سعی نموده اند شرایط لازم را فراهم نمایند.

اما یکی از زمینه هایی که همیشه سینما و رسانه های غرب در آن نقش فعالی داشته اند و بی شک یکی از پایه های اصلی اجرای آن بوده اند بحث حضور زنان درجامعه و به طور کلی جایگاه زنان در جامعه و افکار انسانی است.این موضوع به ویژه از زمانی جدی تر شد که که جنبش های فمینیستی در غرب شکل گرفت؛ جنبش هایی که فصل جدیدی برای سوء استفاده از زنان فراهم آورد. این فریب آنقدر پنهان بود که در آغاز به نام حمایت از حقوق زنان ، بسیاری را جلب کرد، اما در همین حین به دلیل حمایت سیاسیون غربی از این جنبش ها نقش آنها روز به روز در رسانه ها و سینما پر رنگ تر شد. به گونه ای که فضای بسیار خوبی برای تبلیغات افکار آنها در رسانه ها به وجود آمد. درحالی که همزمان با افزایش تبلیغات پر زرق و برق حمایت از زنان در رسانه های غربی، استفاده از زنان در کانال های مختلف تلویزیونی و ماهواره ای برای تبلیغات پست ترین چیز ها هم بیشتر می شد. وسایل بهداشتی، پوشاک، مواد غذایی، وسایل خانگی و ... اینها تنها بخشی از سوء استفاده از زنان در رسانه های غربی بوده است.

البته این آغاز راه بود چرا که بعدها هالیوود این ابزارگرایی را به اوج خود رساند، به گونه ای که پس از مدتی همزمان با استفاده از زنان نیمه عریان در تبلیغات مواد بهداشتی، زنان به نقش اول و ابزار اصلی فیلم های مستهجن هالیوودی تبدیل شدند. جالب اینجا بود که در تمام این چند سال که این ابزارگرایی به صورت تصاعدی جهش داشت، هیچ یک از گروه های فمینیستی به دلیل خواست سیاستگذاران غربی نسبت به این موضوع اعتراض نکردند. چرا که به طور کلی فمینیسم شیوه ای جدید برای سوء استفاده از زن بوده است. با این حال بعضی از افراد روشن بین و اندیشمندان رسانه ای واقع گرا در غرب در همین سالها به مضحکه تصویر زنان در رسانه های غربی واکنش منفی نشان دادند. فحوای کلام آنها این بود که «تصویر زنان به وسیله رسانه ها در حال تفاوت است و آن هم اینکه تصویر یک مادر که در گذشته به عنوان سرچشمه مهر و عطوفت بود امروز در رسانه ها به هرزه ای برای تبلیغ شامپو و کرم و...تبدیل شده است .آیا این نشانه پیشرفت در حقوق زنان است؟»


البته تمام این اعتراضات با شانتاژ و هوچی گری های رسانه های غربی و بولتن های فمینیستی با تهمت واپس گرایی سرکوب می شد و این روند باعث شد که هالیوود در ادامه برای فروش بهتر فیلم های خود از زنان بیشتر استفاده کند. از جمله اولین فیلم های قابل ذکر در این زمینه نسخه ابتدایی «کینگ کنگ» بود که در آن شخصیت زن را تا معشوقه بودن برای یک گوریل غول پیکر پایین آورد.

اما در ادامه این روند زنان به ستاره های اول سینمای هالیوود تبدیل شدند، اما محور قرار گرفتن زنان در فیلم های آمریکایی به عنوان یک ستاره نه از جنبه انسانی و هنری، بلکه به عنوان وسیله جاذبه کاذب و ابتذال آفرینی اتفاق افتاد. فیلم «بدنام» که به نوعی از ژانر فیلم های رمانتیک است آغازی براین موضوع بود. البته ژانر فیلم های رمانتیک تنها بهانه ای برای استفاده جنسی از زنان محسوب می شد و به همین دلیل نام واقعی این گونه فیلم ها جنسی است. چرا که در تمام این فیلم ها گرایش جنسی بر موقعیت های رمانتیک غلبه دارد.

عدم اعتراض گروه های مدعی فمینیست و حقوق زنان باز هم ادامه یافت تا این که تحقیر زنان در سینمای غرب شکل های مختلفی به خود گرفت. یا مانند فیلم هایی چون «دختر از هم گسیخته» و «جیا» زنان، موجوداتی هرزه به نمایش درآمدند و یا اینکه در فیلم هایی مانند «بیوولف» و «افسانه مرلین» آنان را جادوگرانی که باعث تباهی و سیاهی می شوند نشان دادند. همچنین زنان در ژانر طنز سینمای غرب هم تبدیل به سرگرمی های غریزی شدند؛ فیلم هایی مانند «آمریکن پای»، «او یک مرد است» و یا «نوجوان 19 ساله» که همه در سبک فیلم های تین ایجری طنز تولید شدند. البته دراین بین فیلم هایی مانند سری «تام رایدر» و «جنگ ستارگان» زنان را با اغراق های فراوان در ظاهر یک جنگجو نشان دادند که به واقع هیچکدام از اینها تصویر واقعی زنان نیستند؛ این تصاویر نیز در راستای سوء استفاده از زنان صورت می گرفت.

البته این مسائل تنها محدود به هالیوود نیست، بلکه بسیاری از کلیپ های غربی که در ماهواره ها به نمایش گذاشته می شود هم از این موضوع مستثنی نیستند. آیا جز این است که حجم بالایی از قاچاق زنان به کشورهای غربی همیشه در راستای استفاده در فیلم های پورنو است. چرا که اگر این کار صورت نگیرد پس چه کسی باید نقش پورنو استارها را در سینمای مستهجن غرب به نمایش بگذارد. به جز این موارد می توان صدها شبکه ماهواره ای را مثال زد که به طور شبانه روزی زنان را به وقیح ترین شکل ممکن به نمایش در می آورند. نکته کاملاً حیرت آور سکوت کامل جنبش های مدعی حقوق زنان در مقابل حجم انبوه این فیلم ها و خشونت اعمال شده در آنها علیه زنان است.

اما موج به تباهی کشاندن زنان در غرب و در سراسر دنیا توسط این رسانه ها محدود به این موارد نشد. پس از مدتی که این گروه ها با برنامه ها و تبلیغات رسانه ای جایی برای خود بازکردند موضوعات جدیدی را با هدف از بین بردن هنجارهای اخلاقی در بین زنان مطرح نمودند. یکی از این موضوعات استقلال جنسی زنان از مردان است که سرفصل تازه ای از توطئه های غرب علیه احساسات و عواطف زنان در تمام دنیا محسوب می شود. حاصل این توطئه به وجود آمدن همجنس گرایی در بین زنان غربی بوده که آغاز یک ناهنجاری غریزی بزرگ در این جوامع است. حتی با حمایت دولتمردان گروهی از این افراد به رسمیت شناخته شدند. این مسئله باعث شد در بسیاری از فیلم ها این موضوع بارها و بارها تبلیغ شود به گونه ای که به تدریج به یک امر عادی در غرب تبدیل شد. این آغاز یک فاجعه روانی در بین زنان غربی بود چرا که نتیجه آن افزایش آمار خودکشی در بین زنان در غرب بود.

با این اوصاف بسیار عجیب است که برخی در داخل کشور ما نیز سعی در تقلید از این رسانه های غربی برای به تصویر کشیدن زنان دارند. نشان دادن تصویر واقعی یک زن در رسانه ها تأثیری مستقیم برشخصیت زنان یک جامعه دارد. آیا تصویر یک مادر و یا زنی که با پوشش کامل در اجتماع ظاهر می شود درست و واقعی تر است و یا نشان دادن زنان به عنوان رقاصه ها و ابزارآلات جنسی که در غرب به صورت فله ای انجام می شود؟ به واقع اگر تعبیر اسلام را درباره جایگاه زنان در نظر بگیریم می بینیم که بهترین جایگاه زن در طول تاریخ بشریت را اسلام برای آنان در نظر گرفته است. به همین دلیل سینمای ما هم در پیوند با عقیده مردم ایران باید تصویری همگون ارائه دهد. زیرا به نظر نمی رسد که زنان در سینمای غرب در چند سال اخیر جایگاه قابل توجهی پیدا کرده باشند؛ جایگاهی که بتواند به عنوان یکی از اعضای جامعه مورد احترام باشد. حجم بالای سوء استفاده از زنان در رسانه ها و تصاویر غرب تنها نشان دهنده این موضوع است که زنان در رسانه های غربی قربانی منافع اقتصادی و سیاسی شده اند.